โรงเรียนหมู่บ้านเด็ก ชุมชนน้อยในป่าเขา



โรงเรียนหมู่บ้านเด็ก ก่อตั้งเมื่อปี 2522 บนที่ดิน 35 ไร่ ได้รับอนุมัติจากสำนักงานปฏิรูปที่ดินเพื่อการเกษตร จดทะเบียนเป็นโรงเรียน สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาเอกชน

เมื่อปี 2523 เป็นโรงเรียนระดับประถม ประเภทสามัญ ตั้งอยู่ที่ 313 หมู่ 3 หมู่บ้านท่าเสา ต.ท่าเสา อ.ไทรโยค จ.กาญจนบุรี ติดลำน้ำแควน้อย

โรงเรียนหมู่บ้านเด็กได้ย้ายมาดำเนินงานบนที่ดินมูลนิธิจินดา อิ่มจำเรียง ตั้งแต่ 5 ธันวาคม 2528 ติดลำน้ำแควใหญ่ ดำเนินงานโดยใช้ปรัชญาซัมเมอร์ฮิลล์ ที่นายอเลกซานเดอร์ นีล ผู้ก่อตั้งโรงเรียนซัมเมอร์ฮิลล์ที่เขาเรียกโรงเรียนของเขาว่า "โรงเรียนประชาธิปไตย" จนทำให้มีโรงเรียนแนวคิดนี้เกิดขึ้นในประเทศต่างๆ ในโลกรวม 69 ประเทศ แต่ประเทศไทยเป็นโรงเรียนเดียวใน 69 ประเทศที่มีแนวคิดที่ผสมผสานระหว่างซัมเมอร์ฮิลล์กับพุทธศาสนาเพื่อให้เหมาะสมกับสังคมไทย

แนวคิดซัมเมอร์ฮิลล์ ต้องทำโรงเรียนให้เหมาะกับเด็ก ไม่ใช่ทำเด็กให้เหมาะกับโรงเรียน นั่นคือ ภายใต้หลักการ "ความรัก เสรีภาพ และการปกครองตนเอง" นีลเชื่อว่า เด็กเกิดมาพร้อมกับธรรมชาติที่ดี ซื่อสัตย์ ใฝ่รู้ แต่พฤติกรรมที่เบี่ยงเบนไปของเด็กเกิดจากการเลี้ยงดูที่ผิดของระบบครอบครัวและระบบโรงเรียน ถ้าเราจัดระบบการเลี้ยงดูใหม่ที่ไม่ใช้อำนาจ ไม่ใช้ปมของผู้ใหญ่เป็นตัวกำหนด แต่ให้ความรัก เสรีภาพ และการปกครองตนเอง จะทำให้เด็กกลับมามีธรรมชาติที่ดีเหมือนเดิม นั่นคือ ครูต้องเป็นกัลยาณมิตรของเด็ก และต้องรู้จักภูมิหลังของเด็ก รู้จักพัฒนาการตามวัยของเด็ก


ความรักนั้นคือความสัมพันธ์ระหว่างเด็กกับครูที่อยู่บนฐานของ "พรหมวิหาร 4" จะทำให้ครูมองเห็นธรรมชาติที่ดีของเด็กและให้โอกาสเด็กร่วมคิด ร่วมแก้ปัญหา ร่วมกำหนดกฏกติกาของโรงเรียน ในรูปแบบของ "สภาโรงเรียน" ซึ่งเป็นการฝึกให้เด็กแก้ปัญหาโดยสันติวิธี

เสรีภาพคือ การเปิดโอกาสให้เด็กเลือกเรียนและเลือกการงานตามที่เด็กมีพรสวรรค์มาหรือตรงตามศักยภาพของเด็กแต่ละคน ซึ่งเด็กจะค้นพบตนเอง และ เกิดฉันทะในการเรียน จิตตะเกิด วิริยะเกิด (ความเอาใจใส่ ตั้งอกตั้งใจเรียนก็เกิด พยายามศึกษา ค้นคว้า) วิมังสาเกิด จนประสบความสำเร็จ มองเห็นคุณค่าของตนเอง คือ อิทธิบาท 4 และสภาโรงเรียน คือการมาประชุมกันเป็นเนืองนิตย์ (ทุกบ่ายวันศุกร์) สอนให้เด็กและครูรู้จักเรื่องความเสมอภาคและความยุติธรรม รู้จักการดูแลกันและกัน ความเป็นพี่น้องโดยใช้พรหมวิหาร 4 ด้วย ความเข้าใจในความต้องการของแต่ละวัย (พัฒนาการตามวัย)

การปกครองตนเองคือ การเคารพกฏกติกาของสังคม การเคารพสิทธิ์ของผู้อื่น มีส่วนร่วมในการแก้ปัญหาสังคม อริยสัจ 4 และปฏิจจสมุปบาท การดูแลชีวิตตนเอง ซึ่งต้องใช้หลักธรรมคำสั่งสอนของพุทธองค์ ซึ่งการเรียนรู้เหล่านี้ผ่านการใช้ชีวิตประจำวันในบ้าน ในศูนย์ฝึกอาชีพในโรงเรียน ในแปลงเกษตร 1 ไร่1 แสน (เห็นความเกื้อกูลของสรรพสิ่งที่ทำให้ชีวิตทุกชีวิตเติบโต หรือ ระบบนิเวศน์) ในห้องเรียน ในการทัศนศึกษาและการฝึกอาชีพในสถานประกอบการ ซึ่งเป็นการเรียนรู้เรื่องชีวทัศน์และโลกทัศน์ของเด็ก

ด้านการเรียน เรียนรู้และมีทักษะ 3 R (Write Read Arithmetic) อ่านออก เขียนได้ คิดเลขได้
ด้านอาชีพ มีอาชีพ เฟอร์นิเจอร์ งานธุรการ เกษตรทฤษฎีใหม่ 1 ไร่ 1 แสน ทอผ้า งานไม้ เพาะเห็ด เลี้ยงปลา เลี้ยงไก่ไข่ นวดแผนไทย ไกด์พาแขกเดินชมโรงเรียน หรือสัมมาอาชีวะ

เด็กมีรายได้จากการทำงานอาชีพจะฝากเงินในบัญชีชื่อเด็กไว้เพื่อศึกษาต่อในระดับปริญญาตรี โดยโรงเรียนจะสมทบให้อีกเท่าตัว ปัจจุบัน (พ.ศ.2557) มีเด็กกำลังเรียนปริญญาตรี 12 คน เรียน ปวช. 2 คน เรียนมัธยม 26 คน ฝึกงาน 19 คน รวมมีเด็ก 156 คน ผลผลิตของหมู่บ้านเด็กเมื่อครบ 34 ปี มีเด็กจบปริญญาตรีมาทำงานที่หมู่บ้านเด็ก 7 คน จบ ม.6 มาทำงานที่หมู่บ้านเด็ก 8 คน ทำงานในหน่วยราชการ 1 คน ในระบบธุรกิจ 3 คน มีธุรกิจส่วนตัว 8 คน เป็นเกษตรกร 3 คน ทำงานในมูลนิธิเด็ก 11 คน อาชีพอิสระ 6 คน

รูปแบบการจัดการศึกษาที่หมู่บ้านเด็ก มี 3 ส่วน คือ บ้าน หน่วยการผลิต โรงเรียน ทุกส่วนมีการจัดกระบวนการเรียนรู้ การสอน การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ หรือพูดได้ว่า ที่นี่เด็กได้เรียนรู้ตลอดเวลา มีทั้งที่เขาอยากรู้และผู้ใหญ่คิดว่าเขาควรจะรู้ในเรื่องที่เป็นพื้นฐานของชีวิต ซึ่งทั้งหมดมีเป้าหมายที่จะให้เด็กสามารถดำเนินชีวิตในฐานะของมนุษย์ที่สมควรเป็นพลังของสังคม

รัชนี ธงไชย
22 กรกฎาคม 2557


Share
  มูลนิธิเด็ก
95/24 หมู่ที่ 6 ซ.กระทุ่มล้ม 18 ถ.พุทธมณฑล สาย 4 ต.กระทุ่มล้ม อ.สามพราน จ.นครปฐม 73220
TEL. 02-814-1481, 097-213-0647, 097-213-0648, 063-150-0060 FAX. 02-814-0369
Foundation For Children
95/24 Moo 6 Soi Kratoomlom 18, Buddha Monthon 4, Sampharn Nakhon Pathom 73220
TEL. (662) 814-1481, 097-213-0647, 097-213-0648, 063-150-0060 FAX. 02-814-0369

©1999 Foundation For Children All rights reserved. | donation@ffc.or.th