รายการโทรทัศน์สื่อสร้างสังคมอุดมสุข





ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กกับหลากหลายมุมมอง ในการส่งเสริมสุขภาวะครอบครัว (ตอนที่ ๔)



มุมมองครูพี่เลี้ยงเด็ก
การส่งเสริมสุขภาวะครอบครัวในศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก  โดยการมีส่วนร่วมของครอบครัวและชุมชน   ผู้ที่มีบทบาทสำคัญในการเชื่อมโยงให้เกิดความร่วมมือ ในการเลี้ยงดูเด็กร่วมกันระหว่างครอบครัวและศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก  นั่นก็คือ  “ครูพี่เลี้ยงเด็ก”   ซึ่งได้จัดบริการศูนย์พัฒนาเด็กเล็กเพื่อเด็กและครอบครัว  คือ

ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กได้ให้การส่งเสริมพัฒนาเด็กปฐมวัยในชุมชน  และดำเนินกิจกรรมเพื่อส่งเสริมกระบวนการมีส่วนร่วมระหว่างครอบครัวและชุมชน  เพื่อนำไปสู่การเกิดสุขภาวะครอบครัวในการเลี้ยงดูเด็กให้มีความสุขและมีพัฒนาการที่เหมาะสมตามวัยอย่างรอบด้าน  นอกจากการทำหน้าที่สนับสนุนการพัฒนาเด็ก  เพื่อเตรียมความพร้อมเด็กปฐมวัยก่อนเข้าเรียนในระดับประถมศึกษา  ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กยังเป็นแหล่งเรียนรู้และให้บริการชุมชนในด้านข้อมูลข่าวสารที่เป็นประโยชน์ต่อการเลี้ยงดูเด็ก  ซึ่งได้แก่  กิจกรรมส่งเสริมการอ่าน   ให้ผู้ปกครองยืมหนังสือนิทานกลับไปทำกิจกรรมในครอบครัวร่วมกับลูก   การจัดทำจดหมายข่าวแจ้งผู้ปกครอง ให้ทราบเกี่ยวกับกิจกรรมในศูนย์  พร้อมสอดแทรกความรู้ให้แก่ผู้ปกครองได้นำไปใช้ในการเลี้ยงดูเด็กที่บ้าน   การจัดบอร์ดประชาสัมพันธ์ข่าวสารต่าง ๆ    การจัดเวทีพูดคุยแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกัน    และได้มีการทำงานร่วมกับผู้ปกครองและชุมชนด้วย  เช่น การเยี่ยมบ้านเด็ก  เพื่อแลกเปลี่ยนแก้ปัญหาเด็กร่วมกันกับผู้ปกครอง  และการให้ความช่วยเหลือครอบครัวเป็นรายกรณี    ซึ่งการดำเนินกิจกรรมในศูนย์พัฒนาเด็กเล็กได้รับการสนับสนุนร่วมมือจากผู้ปกครองทั้งจากแรงงาน     มาร่วมพัฒนาปรับปรุงสถานที่และสภาพแวดล้อม  ร่วมบริจาคเงิน  สิ่งของ  และยังได้รับการสนับสนุนและทำงานร่วมกับส่วนอื่น ๆ ในชุมชน  ซึ่งได้แก่  วัด  สถานีอนามัย  โรงเรียน  และกลุ่มอาชีพในชุมชน  โดยการใช้พื้นที่ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กเพื่อนำไปสู่การสร้างสุขภาวะครอบครัวร่วมกัน   ครูพี่เลี้ยงเด็กเห็นว่ากิจกรรมต่าง ๆ ในศูนย์ที่จะสร้างความร่วมมือกับผู้ปกครองได้  เช่น การร่วมกันทำอาหารให้เด็กรับประทาน  การเล่านิทานให้เด็กฟัง  การเชิญผู้ปกครองเข้ามาเป็นวิทยากรจัดการเรียนรู้ให้แก่เด็ก ในเรื่องที่เกี่ยวกับวัฒนธรรมประเพณีชุมชน  การประกอบอาชีพ       
           
การมีส่วนร่วมในการจัดเตรียมสื่ออุปกรณ์เพื่อสนับสนุนกิจกรรมพัฒนาเด็ก   และการจัดกลุ่มพูดคุยแลกเปลี่ยนกัน   ในส่วนของกิจกรรมส่งเสริมความสัมพันธ์ระหว่างครอบครัวและเด็ก   และระหว่างครอบครัวในชุมชน  ควรเป็นกิจกรรมที่ให้ความสนุกสนานอย่างการแข่งขันกีฬาครอบครัว   งานตามเทศกาลต่าง ๆ  วันขึ้นปีใหม่  และการไปทัศนศึกษา เป็นต้น   ซึ่งความร่วมมือดังกล่าวจะนำไปสู่การพัฒนาศูนย์ให้เป็นแหล่งเรียนรู้ในชุมชนตนเองและชุมชนใกล้เคียงได้   และควรพัฒนาทุกส่วนในชุมชนทั้งเด็ก ครูพี่เลี้ยงเด็ก ผู้ปกครองและการจัดสภาพแวดล้อมที่เอื้อให้เกิดความสุขแก่สมาชิกทุกคนในชุมชน
           
           
ตัวอย่างกิจกรรมที่ครูพี่เลี้ยงเด็กได้ส่งเสริมความร่วมมือระหว่างครอบครัวและศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก

ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านโคกสลุง

การขอความร่วมมือจากครอบครัว ยังคงมีอุปสรรคปัญหาอยู่บ้างเพราะครอบครัวส่วนใหญ่ไม่มีเวลา   ต้องทำไร่ทำนา แต่ถ้าศูนย์ฯ ขอความร่วมมือในเรื่องการบริจาคสิ่งของพ่อแม่ยินดีที่จะให้ความร่วมมือได้มากกว่า บางคนก็ให้เงินสนับสนุน เมื่อก่อนไม่ค่อยมีงบจากอบต.   เวลาขอความร่วมมือผู้ปกครองก็จะได้รับความร่วมมือดีมาก บางครั้งผู้ปกครองก็มาเข้าร่วมกิจกรรมตามหน่วยการสอน เช่นมีผู้สูงอายุมารำโทน มีผู้ปกครองมาเล่านิทานให้เด็กฟัง หรือเรื่องบุคคลสำคัญ ก็จะเชิญตำรวจมาให้ความรู้

ปัจจุบันเริ่มมีกิจกรรมให้เด็กนักเรียนประถมศึกษาเข้ามาเล่านิทานประกอบการแสดงให้เด็กในศูนย์ทุกวันศุกร์บางครั้งก็จะนำเด็กไปร่วมแสดงกับโรงเรียนเวลามีงานประจำปี   และกิจกรรมเชิญผู้ปกครองมาให้ความรู้เรื่องการปลูกข้าวบางครั้งขอความร่วมมือให้ผู้ปกครองช่วยหาผักผลไม้เล็กๆน้อยๆเพื่อเป็นตัวอย่างประกอบการเรียนรู้ของเด็ก

ด้านครอบครัว ได้ช่วยเหลือครอบครัวที่ฐานะไม่ดี  เมื่อออกไปตรวจเยี่ยมครอบครัวเด็ก แล้วพบปัญหาความยากจน พ่อเด็กพิการ มีแม่ทำงานคนเดียว  ครูพี่เลี้ยงก็มารวมเงินกันซื้อของไปให้  เขาก็รู้สึกดี   และบางครั้งแม่เด็กเคยมาบอกว่าลูกมีพฤติกรรมก้าวร้าว อยากให้ครูช่วย พอเด็กมาศูนย์ฯ ครูก็จะหาเทคนิคสอนให้เด็กเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม ครูคนอื่น ๆ ก็จะมีการประชุมพูดคุย ช่วยกันแก้ปัญหา

                         
ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านคันนาหิน
ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก  ได้รับความร่วมมือจากผู้ปกครองและชุมชนเป็นอย่างดี  โดยได้รับการสนับสนุนด้านปัจจัยและสิ่งของ   สำหรับโรงเรียนซึ่งอยู่ในบริเวณเดียวกัน  ก็จะให้ความช่วยเหลือ  ให้เข้าร่วมกิจกรรมที่ทางโรงเรียนจัดขึ้น  เช่น  กิจกรรมวันแม่  วันเด็ก วันไหว้ครู จะจัดร่วมกับโรงเรียน 

สำหรับบทบาทในการพัฒนาเด็กและสนับสนุนช่วยเหลือครอบครัวในการเลี้ยงดูเด็ก   จะให้ความช่วยเหลือผู้ปกครองโดยการดูแลลูกหลานเขาอย่างเต็มที่  เน้นการเตรียมความพร้อมให้แก่เด็กในเรื่องพื้นฐานการแบ่งปัน  การอยู่ร่วมกันในสังคม  เป็นการเตรียมความพร้อมให้เด็กทั้ง 4 ด้าน  

ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กสานรัก 1 เอไอเอส (บ้านท่างาม)
ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กได้รับความร่วมมือจากครอบครัวเด็กพอสมควร   ที่ผ่านมาขอบริจาคเงินในงานผ้าป่าวันสงกรานต์  มาทำรั้วให้ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก   แรงงานก็มีมาช่วย  ผู้หญิงจะให้ความร่วมมือมากกว่าผู้ชาย  เพราะผู้ชายต้องไปทำงาน  ผู้หญิงเลี้ยงลูก  ทำให้ได้เจอกันทุกวัน   ขอความร่วมมือได้ง่าย    

ทางศูนย์พัฒนาเด็กเล็กได้รับความช่วยเหลือจากครอบครัวและชุมชนเป็นอย่างดี   การจัดทำผ้าป่า  เดินเรี่ยรายตามบ้านก็ได้รับการบริจาคจากทุกคนในชุมชน ทั้งครอบครัวที่มีเด็กมาเข้าศูนย์และไม่มีเด็กมาเรียนที่ศูนย์ วัดในหมู่บ้านเวลามีผ้าป่ามาทางศูนย์ฯ ไปขอความช่วยเหลือ  ท่านก็จะแบ่งเงินมาสนับสนุน    

ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กในชุมชน ได้ช่วยพัฒนาเด็ก  เด็กที่มาศูนย์ฯ ได้รับการอบรมจะมีพฤติกรรมดีขึ้น   และทางศูนย์ก็ได้มีการทำงานกับครอบครัวเด็ก เช่น  เด็กที่พูดไม่เพราะ  เจ้าอารมณ์  เราก็ได้พูดคุยแนะนำกับแม่ของเด็กให้ร่วมมือกันแก้ไขปัญหาลูก    เด็กก็มีการเปลี่ยนแปลงดีขึ้น  เราก็รู้สึกภูมิใจที่ทำให้เด็กดีขึ้น  เกิดความรู้นำไปปฏิบัติดูแลเด็กอื่น ๆ ต่อไป  ทำให้รู้สึกสนุกกับการทำงานที่สามารถทำได้สำเร็จ  ครอบครัวเด็กก็พอใจ  เรายังมีการทำงานร่วมกับโรงเรียนประถมในหมู่บ้านในการส่งต่อเด็ก มีการปรึกษากัน และร่วมมือกันแก้ปัญหาเด็ก    ซึ่งครูพี่เลี้ยงเด็กเห็นว่าศูนย์พัฒนาเด็กเล็กจะก้าวหน้าก็ต้องพัฒนาเด็กเป็นหลัก  พัฒนาครู  พัฒนาผู้ปกครอง  พัฒนาสิ่งแวดล้อม มันก็จะทำให้เกิดคุณภาพต่อเด็กและครอบครัว



ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านอุ่มเม่า

ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กได้รับความร่วมมือจากหลายฝ่าย ทั้งผู้ปกครองเด็ก โรงเรียน  องค์การบริหารส่วนตำบล วัด สถานีอนามัย ที่ผ่านมาผู้ปกครองก็จะให้ความร่วมมือและสนับสนุนศูนย์พัฒนาเด็กเล็กเป็นอย่างดี    ตอนสร้างศูนย์ครอบครัวก็จะช่วยกันบริจาคกระเบื้องปูพื้น  และก็มาร่วมกันทำบุญเปิดศูนย์   กิจกรรมวันเด็กก็จะมาร่วมกันพัฒนาศูนย์   อุปกรณ์สิ่งของเครื่องใช้ต่าง ๆ  ก็จะสนับสนุนจัดหาให้เด็ก

ด้านโรงเรียนในชุมชนก็ส่งครูมาเป็นคณะกรรมการศูนย์ฯ  มาให้คำแนะนำ  ได้แลกเปลี่ยนเรียนรู้เรื่องการดูแลเด็กร่วมกัน   ทางองค์การบริหารส่วนตำบลก็จะสนับสนุนงบประมาณ  และส่งคนงานมาช่วยดูแลจัดทำสวนหย่อม ทำรั้ว  และซ่อมแซมดูแลอุปกรณ์เครื่องใช้ที่เสียหาย  ทางวัดก็จะบริจาคสิ่งของ  ขนม มาให้เด็ก  ทางศูนย์ก็จะพาเด็กไปทำบุญไปกราบพระที่วัด    ส่วนอนามัยก็เข้ามาตรวจฟันและดูแลสุขภาพเด็ก  จัดหายาสีฟันมาให้   นำเอกสารความรู้  การณรงค์ดูแลสุขภาพโรคภัยไข้เจ็บต่าง ๆ มาติดที่ศูนย์ฯ  และแจกให้ผู้ปกครอง

ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กได้มีส่วนในการพัฒนาครูและผู้ปกครองในเรื่องความรู้ในการดูแลเด็ก   ซึ่งเรามองเห็นความสำคัญของผู้ปกครองในการเข้ามาช่วยดูแลเด็ก  เมื่อก่อนผู้ปกครองเอาเด็กมาให้อย่างเดียว   แต่เดี๋ยวนี้ผู้ปกครองเริ่มรู้ว่าการเลี้ยงดูเด็กในครอบครัวก็เป็นปัญหาต่อเด็กเช่นกัน  ผู้ปกครองเริ่มรู้ว่ามีบทบาทที่สำคัญต่อการเรียนรู้ของลูก   อย่างการอบรมทำของเล่น  ก็เห็นผู้ปกครองบางคนกลับไปทำให้ลูกเล่นซ้ำอีกหลังที่อบรมได้ความรู้ไป


จากตัวอย่างกิจกรรมดังกล่าวจะเห็นได้ว่าบทบาทครูพี่เลี้ยงเด็กถือเป็นกลไกที่สำคัญในการสานความสัมพันธ์ และสร้างสรรค์กิจกรรม  ที่จะนำไปสู่ความตระหนักร่วมกันของชุมชน  ในการเข้ามาส่งเสริมการเลี้ยงดูเด็กให้เกิดคุณภาพโดยศักยภาพและทรัพยากรภายในชุมชนเอง


ข้อมูลจากการจัดการความรู้กระบวนการส่งเสริมสุขภาวะครอบครัวในศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก โดยการมีส่วนร่วมของครอบครัวและชุมชน ภายใต้แผนงานสุขภาวะครอบครัว สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.)
โครงการพัฒนาศูนย์เด็กเล็กในชนบท มูลนิธิเด็ก


95/24 หมู่ที่ 6 ซ.กระทุ่มล้ม 18 ถ.พุทธมณฑล สาย 4 ต.กระทุ่มล้ม อ.สามพราน จ.นครปฐม 73220 TEL. 0-2814-1481-7 FAX. 0-2814-0369
95/24 Moo 6 Soi Kratoomlom 18, Buddha Monthon 4, Sampharn Nakhon Pathom 73220 TEL. (662) 814-1481-7 FAX. (662) 814-0369
©1999 Foundation For Children All rights reserved. This site is best viewed with 1024x768 resolution. | donation@ffc.or.th