รายการโทรทัศน์สื่อสร้างสังคมอุดมสุข











ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กกับหลากหลายมุมมอง ในการส่งเสริมสุขภาวะครอบครัว (ตอนที่ ๓)



มุมมองครอบครัว
การพัฒนาคุณภาพเด็กปฐมวัยในศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก นอกจากการส่งเสริมพัฒนาการเด็กในศูนย์แล้ว การสร้างความร่วมมือระหว่างครอบครัวและภาคีอื่น ๆ ในชุมชน เพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกัน จะทำให้เกิดการพัฒนาเครือข่ายครอบครัวในการช่วยเหลือกัน โดยมีพื้นที่ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กเป็นพื้นที่ส่งเสริมการสร้างสัมพันธภาพในครอบครัว และชุมชน นำไปสู่การเกิดบรรยากาศครอบครัวดี ชุมชนดี ปัจจุบันในชุมชนมีกิจกรรมที่ช่วยส่งเสริมพัฒนาคุณภาพชีวิตของเด็ก และครอบครัว ซึ่งส่วนใหญ่เป็นกิจกรรมตามประเพณีและเทศกาลวันสำคัญต่าง ๆ เช่น งานวันเด็ก วันแม่ วันสงกรานต์ วันปีใหม่ และวันสำคัญทางศาสนา โดยบางกิจกรรมมีการจัดการแสดงสำหรับเด็ก ทำให้ครอบครัวมีความสุขที่ได้เห็นความสามารถของลูกหลาน และหลายกิจกรรมก็เป็นกิจกรรมอนุรักษ์วัฒนธรรมประเพณีชุมชน ทำให้เด็กรุ่นหลังได้มีโอกาสเรียนรู้ร่วมไปกับครอบครัว นอกจากนี้สถานที่ที่มีบทบาทสำคัญในการส่งเสริมและพัฒนาเด็กก็คือ “ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก” ซึ่งช่วยส่งเสริมและเตรียมความพร้อมให้กับเด็กในด้านต่าง ๆ ซึ่งครอบครัวมีความเชื่อมั่นและไว้ใจครูพี่เลี้ยงเด็ก เพราะเด็กจะเชื่อฟังและยอมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมตามที่ครูบอกกล่าวได้ดีกว่าอยู่กับครอบครัว

ผู้ปกครองให้ความคิดเห็นต่อการรวมกลุ่มครอบครัว เพื่อร่วมกันทำกิจกรรมที่เป็นประโยชน์ต่อการพัฒนาเด็กและครอบครัวว่าเป็นสิ่งที่ดี แต่มีปัจจัยหลายอย่างที่อาจทำให้การรวมกลุ่มกันเป็นไปได้ยาก เพราะความคิดเห็นที่แตกต่างกัน อาจเป็นอุปสรรคในการรวมกลุ่ม และปัญหาเรื่องเวลา เพราะครอบครัวจะทุ่มเทเวลาไปกับการประกอบอาชีพเสียส่วนใหญ่ ผู้ปกครองมองว่าหากศูนย์พัฒนาเด็กเล็กขอความร่วมมือในกิจกรรมใด ๆ ที่จัดขึ้น ก็ยินดีที่จะสละเวลามาเข้าร่วม เพราะเห็นว่าครอบครัวต้องพึ่งพาศูนย์พัฒนาเด็กเล็กในการดูแลลูก จึงทำให้รู้สึกเกรงใจ และบางส่วนก็เห็นความสำคัญของการพัฒนาลูกหลานอย่างแท้จริง

ส่วนในด้านรูปแบบกิจกรรมที่จะส่งเสริมให้เกิดประโยชน์ต่อการพัฒนาเด็กและครอบครัว ผู้ปกครองมีความเห็นว่า กิจกรรมส่งเสริมสุขภาวะครอบครัวในศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก ถือเป็นการสร้างพื้นที่เรียนรู้ให้แก่ครอบครัวได้ร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ และสร้างปฏิสัมพันธ์ร่วมกัน โดยผู้ปกครองได้รับประโยชน์ และต้องการให้กิจกรรมมีความสม่ำเสมอและต่อเนื่อง ได้มีการนำเสนอกิจกรรมจากครอบครัว เช่น การจัดแข่งขันกีฬาครอบครัว กิจกรรมระหว่างรอรับลูกกลับบ้าน โดยการอ่านหรือเล่านิทานให้เด็กฟัง การจัดมุมความรู้ข่าวสารด้านการเลี้ยงดูลูก การจัดประชุมแลกเปลี่ยนความคิดเห็นร่วมกัน โดยจัดสอดแทรกในกิจกรรมวันพิเศษ กิจกรรมเข้ามาช่วยดูแลเด็กร่วมกับครูพี่เลี้ยง เช่น จัดเตรียมอาหารให้เด็ก ดูแลเด็กรับประทานอาหาร ปลูกต้นไม้ ตกแต่งอาคารบริเวณสถานที่ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก การให้ข้อมูลข่าวสารเรื่องการเลี้ยงดูเด็กผ่านหอกระจายข่าวหมู่บ้าน กิจกรรมโครงการยืมหนังสือนิทานไปอ่านที่บ้าน กิจกรรมทัศนศึกษาพาครอบครัวไปเที่ยวด้วยกัน กิจกรรมวันครอบครัวอาสา โดยลงทะเบียนครอบครัวที่มีความสามารถ และความถนัดในด้านต่าง ๆ เข้ามาช่วยเหลือทำกิจกรรมในศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก เช่น ผู้ปกครองที่มีความรู้เรื่องงานช่าง ก็จะเข้ามาช่วยซ่อมแซมเครื่องใช้ต่าง ๆ ให้ศูนย์ มีความสามารถร้องบทสรภัญญะ (บทร้องภาคอีสาน) ก็มาสอนเด็กร้อง มาทำของเล่น สอนทำขนม และรับประทานอาหารร่วมกัน หรือกิจกรรมด้านการเกษตร เช่น ชวนเด็กปลูกผักสวนครัว ปลูกไม้ดอก ไม้ประดับ สร้างพื้นที่ร่มรื่นในชุมชนให้เป็นที่พักผ่อนหย่อนใจของครอบครัว เป็นต้น

จะเห็นได้ว่าความร่วมมือกันของครอบครัวนำไปสู่พลังแห่งการสร้างสรรค์กิจกรรมที่เป็นประโยชน์ต่อชุมชนโดยรวม ซึ่งพื้นที่การเรียนรู้ร่วมกันของครอบครัวในศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก ได้เปิดมุมมองความคิดเห็นและความรู้สึก ของการเป็นครอบครัวเดียวกันในชุมชน ที่จะช่วยกันปกป้องและส่งเสริมการเลี้ยงดูเด็กให้เกิดสุขภาวะที่ดีอย่างรอบด้าน โดยครอบครัวในพื้นที่ดำเนินกิจกรรม ได้กล่าวแสดงความคิดเห็นไว้ ดังนี้

“ การเลี้ยงดูเด็กจะเลี้ยงแบบตัวใครตัวมันไม่ได้แล้ว เพราะถ้าบางครอบครัวเลี้ยงแบบไม่ใส่ใจลูก พอเด็กมาอยู่ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กร่วมกับเด็กคนอื่น ๆ อาจจะทำให้เด็กที่ไม่มีปัญหา กลายเป็นเด็กมีปัญหาไปด้วย ”
ผู้ปกครองศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านคันนาหิน อำเภอพัฒนานิคม จังหวัดลพบุรี

“ ครอบครัวต้องให้เวลากับเด็กเพื่อให้เด็กได้ซึมซับความอบอุ่นในครอบครัว ถ้าครอบครัวไหนไม่ให้ความสนใจเด็ก ก็จะทำให้เด็กขาดความอบอุ่น การดูแลเด็กเปรียบเหมือนการปลูกต้นไม้ ถ้าต้นหนึ่งได้รับการดูแลใส่ปุ๋ย แต่อีกต้นไม่ได้รับการดูแลเลย ผลผลิตที่ได้ก็ไม่ดีเท่าที่ควรจะเป็น ”
ผู้ปกครองเด็กศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านทุ่งน้อย อำเภอเมือง จังหวัดนครปฐม

“ การรวมกลุ่มกันทำให้ผู้ปกครองได้รู้จักกัน ได้พึ่งพากัน ฝากรับลูกให้กัน ช่วยเหลือดูแลเด็กร่วมกัน อยากให้มีการรวมกันมาช่วยพัฒนาศูนย์เด็กเล็ก ครอบครัวต้องมาช่วยกัน และอาจขอความร่วมมือครอบครัวอื่น ๆ ในชุมชนด้วย ”
ผู้ปกครองศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านท่างาม อำเภอยางตลาด จังหวัดกาฬสินธุ์

“ การรวมตัวกันให้เกิดกลุ่มครอบครัวดูแลเด็ก สามารถเกิดขึ้นได้ในชุมชน เพราะทุกบ้านมีเด็ก ทุกคนได้รับประโยชน์ มาพูดคุยประชุมกัน ได้เรียนรู้ปัญหา ได้รู้ว่าคนอื่นก็มีปัญหา ได้แลกเปลี่ยนความรู้กัน ได้รู้วิธีคิด วิธีแก้ปัญหาของครอบครัวอื่นๆ ทำให้รู้สึกว่าลูกสำคัญ ครอบครัวสำคัญ ”
ผู้ปกครองเด็กศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านโคกเครือ อำเภอยางตลาด จังหวัดกาฬสินธุ์


“ ชุมชนควรมีกลุ่มครอบครัวที่ช่วยเหลือกัน ดูแลลูกร่วมกัน แก้ไขปัญหาเด็กร่วมกัน เริ่มจากหมู่บ้าน มีศูนย์พัฒนาเด็กเล็กรวมกลุ่มครอบครัว จากนั้นก็ขยายเป็นกลุ่มครอบครัวเด็กประถม เพราะเด็กในหมู่บ้านเริ่มมีปัญหา เด็กไม่อยากไปโรงเรียน พ่อแม่ไปทำงาน เด็กก็หนีเรียน ถ้าจะทำให้กลุ่มครอบครัวอยู่ได้ยาวนาน ก็ต้องมีโครงการด้านครอบครัว เอาผู้ปกครองมาช่วยพัฒนาศูนย์ ถ้ากิจกรรมดี คนก็จะมาร่วมมือกัน “
ผู้ปกครองเด็กศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านอุ่มเม่า อำเภอยางตลาด จังหวัดกาฬสินธุ์

การสะท้อนความคิดเห็นดังกล่าวเป็นการชี้ให้เห็นว่าครอบครัวได้ให้ความสำคัญต่อการพัฒนาเด็ก ซึ่งความร่วมมือจากทั้งครอบครัวและชุมชน จะนำไปสู่ความอยู่เย็นเป็นสุข ตามวิสัยทัศน์ของแผนงานสุขภาวะครอบครัวที่กล่าวว่า “ ครอบครัวไทยเป็นสุข เพื่อสุขภาวะยั่งยืนของสังคม ”

ข้อมูลจากการจัดการความรู้กระบวนการส่งเสริมสุขภาวะครอบครัวในศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก โดยการมีส่วนร่วมของครอบครัวและชุมชน ภายใต้แผนงานสุขภาวะครอบครัว สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.)
โครงการพัฒนาศูนย์เด็กเล็กในชนบท มูลนิธิเด็ก

 



95/24 หมู่ที่ 6 ซ.กระทุ่มล้ม 18 ถ.พุทธมณฑล สาย 4 ต.กระทุ่มล้ม อ.สามพราน จ.นครปฐม 73220 TEL. 0-2814-1481-7 FAX. 0-2814-0369
95/24 Moo 6 Soi Kratoomlom 18, Buddha Monthon 4, Sampharn Nakhon Pathom 73220 TEL. (662) 814-1481-7 FAX. (662) 814-0369
©1999 Foundation For Children All rights reserved. This site is best viewed with 1024x768 resolution. | donation@ffc.or.th